Vaydelin “avro” planı Almaniyanı böhrana sürükləyə bilər – ANAR İSAYEV şərh edir
Almaniya üçün Alternativ (AfD) Partiyasının lideri Alis Vaydel partiyası hakimiyyətə gələrsə, ölkənin Şengen zonasından çıxacağını, sərhədlərini bağlayacağını və avronu ləğv edərək, milli valyutanı bərpa edəcəyini bildirib. O, avronun Almaniya iqtisadiyyatına mənfi təsir etdiyini və açıq sərhədlərin daxili təhlükəsizlik üçün risk yaratdığını iddia edib. Vaydel həmçinin Almaniyada yaşayan suriyalıların geri göndərilməsini təklif edib.
AfD-nin Şengen və avro ilə bağlı mövqeyi Almaniyanın Avropa İttifaqındakı gələcəyinə necə təsir edə bilər?
Almaniyanın sərhədləri bağlaması və miqrasiya siyasətini sərtləşdirməsi ölkənin iqtisadi və təhlükəsizlik vəziyyətinə nə vəd edir?
Azərbaycan Ümid Partiyasının İdarə Heyətinin üzvü Anar İsayev Bizimyol.info xəbər portalına açıqlamasında bildirib ki, bu bəyanatlara daha geniş geosiyasi və iqtisadi kontekstdən yanaşdıqda, AfD-nin mövqeyi təkcə Almaniyanın daxili siyasətində dəyişiklik deyil, Avropa inteqrasiyasının gələcəyi ilə bağlı ciddi sual yaradır.
Almaniya Avropa İttifaqının ən böyük iqtisadiyyatı və inteqrasiyanın əsas siyasi dayaqlarından biridir. Buna görə Berlinin Şengen və xüsusilə avrodan geri çəkilməsi digər Aİ ölkələrinin addımlarından tamamilə fərqli nəticələr doğurar.
Siyasətçi bildirib ki, avrodan imtina ən böyük riskdir. Almaniya avronu tərk etsə, bu, sadəcə milli valyutanın dəyişdirilməsi olmayacaq. Avrozonanın bütövlüyü və gələcəyi ciddi şəkildə sual altına düşə bilər. Çünki Almaniya Avropa Mərkəzi Bankının siyasətində, avro maliyyə sistemində və Avropa iqtisadiyyatında aparıcı ölkədir.
Bununla yanaşı, Almaniyanın yeni milli valyutası böyük ehtimalla avroya nisbətən bahalaşa bilər. Bu isə alman məhsullarının xarici bazarlarda qiymətini yüksəldərək ölkənin ixrac yönümlü sənayesinə – avtomobil, maşınqayırma, kimya və digər sahələrə mənfi təsir göstərə bilər: “Şengen məsələsində də oxşar problem yaranır. Almaniyanın daxili sərhədlərində daimi nəzarətin tətbiqi Avropanın logistika sistemini və sərbəst əmək hərəkətini çətinləşdirə bilər. Almaniya Avropanın mərkəzində yerləşdiyindən onun sərhədlərində yaranacaq maneələr bütün qitənin nəqliyyat və ticarət zəncirinə təsir edər.
Burada mühüm məqam odur ki, Aİ üzvlüyü, Şengen və avro eyni hüquqi mexanizm deyil. Almaniya nəzəri olaraq Aİ-də qalaraq müəyyən inteqrasiya mexanizmlərindən uzaqlaşa bilər. Lakin siyasi baxımdan bu, Almaniyanın Avropa layihəsindəki rolunun ciddi şəkildə dəyişməsi demək olar”.
Sərhədlərin bağlanması iqtisadiyyata necə təsir edə bilər?
Anar İsayev bildirib ki, sərhəd nəzarətinin sərtləşdirilməsinin müəyyən müsbət nəticələri ola bilər. Qeyri-qanuni miqrasiyanın, insan alverinin və qaçaqmalçılığın qarşısının alınması, təhlükəsizlik orqanlarının nəzarət imkanlarının artırılması bunlara daxildir.
Amma Almaniyanın iqtisadi reallığı başqa tərəfi də göstərir.
Ölkə demoqrafik qocalma və əmək qüvvəsi çatışmazlığı ilə üzləşir. Xüsusilə səhiyyə, mühəndislik, tikinti, logistika, sənaye və xidmət sektorlarında əlavə işçi qüvvəsinə ehtiyac var.
Ona görə də miqrasiyanın kəskin şəkildə məhdudlaşdırılması qısamüddətli siyasi dividendlər gətirsə də, uzunmüddətli perspektivdə iqtisadi artımı məhdudlaşdıra bilər.
Siyasətçinin fikrincə, burada Almaniya üçün daha rasional model “miqrasiyanın tam dayandırılması” deyil, “nəzarətsiz miqrasiyanın qarşısının alınması və seçici miqrasiya siyasəti” ola bilər: “Yəni qeyri-qanuni miqrasiyaya sərt nəzarət, lakin iqtisadiyyatın ehtiyac duyduğu ixtisaslı kadrların ölkəyə cəlb edilməsi.
Suriyalıların geri göndərilməsi məsələsi isə həm siyasi, həm də hüquqi baxımdan xüsusilə həssasdır.
Almaniyada yaşayan bütün suriyalıların eyni hüquqi statusu yoxdur. Bəzilərinin sığınacaq və ya müvəqqəti müdafiə statusu, bəzilərinin daimi yaşayış hüququ, bəzilərinin isə Almaniya vətəndaşlığı ola bilər. Buna görə kütləvi deportasiya sadə siyasi qərarla həyata keçirilə biləcək məsələ deyil.
Bundan başqa, şəxslərin Suriyaya qaytarılmasının təhlükəsizlik baxımından mümkün olub-olmaması fərdi şəkildə qiymətləndirilməlidir. Bu istiqamətdə Almaniyanın həm daxili qanunvericiliyi, həm Aİ hüququ, həm də beynəlxalq öhdəlikləri nəzərə alınmalıdır”.
Təhlükəsizlik baxımından hansı nəticələr yarana bilər?
Anar İsayev vurğulayıb ki, AfD-nin arqumentlərinin müəyyən hissəsi Avropadakı real narahatlıqlara söykənir. Qeyri-qanuni miqrasiya, insan qaçaqmalçılığı, radikallaşma və sərhəd nəzarəti məsələləri Almaniya cəmiyyətində ciddi müzakirə olunur.
Lakin Şengenin mövcudluğu ilə təhlükəsizlik arasında birbaşa “açıq sərhəd = təhlükəsizlik riski” düsturu qurmaq düzgün olmazdı. Şengen çərçivəsində də polis əməkdaşlığı, məlumat mübadiləsi, xarici sərhədlərə nəzarət və təhlükəsizlik mexanizmləri mövcuddur.
Almaniyanın sərhədləri sərtləşdirməsi təhlükəsizlik baxımından müəyyən üstünlüklər yarada bilər, amma eyni zamanda qonşu ölkələrlə yük və sərnişin axınlarının ləngiməsi, logistika xərclərinin artması və Avropa daxilində iqtisadi parçalanmanın dərinləşməsi riskini yaradar.
“Məncə, burada ən mühüm məsələ AfD-nin hakimiyyətə gəlib-gəlməsindən daha çox, AfD-nin siyasi gündəminin Almaniyanın digər partiyalarına təsiridir.
Hətta AfD bütün proqramını həyata keçirə bilməsə belə, onun miqrasiya, sərhəd təhlükəsizliyi və milli suverenliklə bağlı mövqeləri digər alman siyasi qüvvələrini daha sərt siyasətə sövq edə bilər. Bu proses artıq Avropanın müxtəlif ölkələrində müşahidə olunur.
Yəni AfD-nin əsas təsiri Almaniyanı dərhal Aİ-dən çıxarmaqdan çox, Avropanın inteqrasiya modelini dəyişdirmək ola bilər.
Mənim qiymətləndirməmə görə, Almaniyanın yaxın perspektivdə Şengen və avrodan tam çıxması ən real ssenari deyil. Bunun iqtisadi və siyasi qiyməti çox yüksəkdir. Daha real ehtimal sərhəd nəzarətinin gücləndirilməsi, sığınacaq qaydalarının sərtləşdirilməsi, qeyri-qanuni miqrasiyanın azaldılması və eyni zamanda Aİ və avro sistemində qalmaqdır.
Əgər AfD-nin avrodan çıxış və milli valyutanın bərpası ideyası həqiqətən hökumət proqramına çevrilərsə, bu, artıq Almaniyanın daxili siyasəti deyil, Aİ-nin mövcud siyasi-iqtisadi modelinin gələcəyi ilə bağlı sistemli böhran demək olar”, – deyə o əlavə edib.
İradə Cəlil, Bizimyol.info
Şərh yaz
