Avropanın sınağı: Ukraynaya dəstəkdə Vaşinqtonun yerini doldurmaq mümkündürmü? – ANAR İSAYEV şərh edir
ABŞ-ın Ukraynaya hərbi və texnoloji dəstəyində mümkün məhdudiyyətlər müharibənin gedişinə və cəbhədəki qüvvələr nisbətinə təsir göstərə bilər. Xüsusilə kəşfiyyat, peyk rabitəsi və hava hücumundan müdafiə imkanlarında yaranacaq boşluqlar Rusiyaya müəyyən əməliyyat üstünlükləri qazandıra bilər. Bəs Avropa ABŞ-ın dəstəyindəki boşluqları kompensasiya edə biləcəkmi və bu vəziyyət Ukraynanın danışıqlardakı mövqeyinə necə təsir göstərə bilər?
Azərbaycan Ümid Partiyası İdarə Heyətinin üzvü Anar İsayev Bizimyol.info xəbər portalına açıqlamasında bildirib ki, belə bir ehtimal var. Xüsusilə Ukraynanın hava hücumundan müdafiə, uzaqmənzilli zərbələr, kəşfiyyat və rabitə imkanlarında yaranacaq boşluqlar Rusiya ordusuna müəyyən əməliyyat üstünlükləri qazandıra bilər. ABŞ-ın dəstəyində uzunmüddətli fasilələr yaranarsa, Ukraynanın sursat ehtiyatları, hava hücumundan müdafiə sistemlərinin fəaliyyəti və cəbhədəki qüvvələrin təminatı daha ciddi problemlərlə üzləşə bilər.
“Lakin bunu Rusiyanın avtomatik olaraq müharibədə həlledici üstünlük qazanacağı kimi qiymətləndirmək düzgün olmazdı. Müharibənin nəticəsi bir neçə amildən asılıdır: Avropa ölkələrinin Ukraynaya dəstəyinin həcmi, Ukraynanın öz hərbi sənayesini inkişaf etdirmək imkanları, səfərbərlik potensialı, Rusiyanın insan və texnika itkiləri, eləcə də hər iki tərəfin iqtisadi dayanıqlılığı.
Burada Avropanın rolu xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Əgər Avropa dövlətləri ABŞ-ın dəstəyindəki mümkün boşluqları kompensasiya edə bilsələr, Vaşinqtonun qərarlarının təsiri müəyyən qədər azala bilər. Amma Avropa eyni həcmdə kəşfiyyat, peyk texnologiyaları və bəzi qabaqcıl hərbi imkanları qısa müddətdə əvəz edə bilməz”.
O deyib ki, buna görə də məsələ təkcə Ukraynanın neçə tank və raket alması deyil. Əsas məsələ onun müharibəni davam etdirmək üçün zəruri olan kompleks hərbi sistemlərə çıxışının qorunub saxlanmasıdır.
Başqa tərəfdən, Rusiyanın cəbhədə müəyyən üstünlük əldə etməsi onun bütün siyasi məqsədlərinə çatması demək deyil. Hərbi uğurla davamlı siyasi nəticə arasında fərq var. Moskva döyüş meydanında üstünlük qazansa belə, işğal olunmuş ərazilərin gələcək statusu, təhlükəsizlik təminatları və Rusiyaya qarşı beynəlxalq münasibətlərin dəyişməsi kimi problemlər qalacaq.
Anar İsayevin fikrincə, burada əsas məsələ ABŞ-ın Ukraynaya hansı həcmdə silah verməsi ilə yanaşı, onun kəşfiyyat, peyk rabitəsi və hədəflərin müəyyənləşdirilməsi kimi strateji imkanlara çıxışının nə dərəcədə təmin olunmasıdır. Müasir müharibələrdə texnoloji üstünlük bəzən əlavə silah-sursatdan daha böyük əhəmiyyət daşıyır.
“Starshield” və digər peyk əsaslı imkanlara çıxışın məhdudlaşdırılması Ukraynanın rabitə, kəşfiyyat və əməliyyatların əlaqələndirilməsi imkanlarına təsir göstərə bilər. Bununla belə, “Starshield”i “Starlink”lə eyniləşdirmək olmaz: bunlar fərqli xidmət və sistemlərdir. Konkret məhdudiyyətin təsirini qiymətləndirmək üçün hansı xidmətin, hansı müddətə və hansı funksiyalar üzrə məhdudlaşdırıldığını bilmək vacibdir.
“ABŞ-ın hərbi dəstəyi ilə bağlı qeyri-müəyyənlik Ukrayna üçün əlavə problem yaradır. Çünki Kiyev yalnız cəbhədəki vəziyyəti deyil, həm də gələcəkdə hansı silah və texnologiyalara arxalana biləcəyini nəzərə alaraq qərarlar verməlidir. Bu, uzunmüddətli müdafiə planlaşdırmasını çətinləşdirir və Ukraynanın danışıqlardakı mövqeyini zəiflədə bilər”.
O bildirib ki, başqa tərəfdən, Tramp administrasiyası bu vasitələrdən Rusiyaya qarşı təzyiq və Ukraynanı danışıqlara sövq etmək üçün istifadə etməyə çalışa bilər. Ancaq burada incə bir məqam var: təzyiq yalnız o zaman effektiv diplomatik vasitəyə çevrilir ki, qarşı tərəf də güzəştə getməyin zəruri olduğunu hiss etsin. Əgər təzyiq əsasən Ukraynaya yönəlirsə, Moskva bunu öz mövqelərini sərtləşdirmək üçün əlverişli fürsət kimi qəbul edə bilər.
Şərh yaz
